пераклад з польскай

Шмат часу змарнавалі мы з братам, спрабуючы дайсці, у якой старане ляжыць краіна Лайлонія. Перш-наперш мы запыталі ўсіх сваіх знаёмых: ці не ведаюць яны, дзе знаходзіцца Лайлонія? 

Ніхто з нашых знаёмых не ведаў. Тады мы пачалі вязацца да мінакоў на вуліцах і задаваць ім тое ж пытанне. Але ўсе адно пацепвалі плячыма і казалі, што не, не ведаюць. Тады мы пачалі дасылаць лісты ўсялякім абазнаным людзям, што пішуць кніжкі — то пэўна ж маюць ведаць, дзе якая краіна. Адказвалі нам з вялікай павагай і вельмі шкадавалі, што нічым дапамагчы не могуць, бо, шчыра кажучы, і ўяўлення не маюць, дзе знаходзіцца Лайлонія. Процьму часу заняла нам тая праца, але мы пастанавілі не здавацца. Распачалі мы купляць усе глобусы і мапы, якія толькі патрапілі знайсці: старыя і новыя, прыгожыя і непрыгожыя, маштабаў буйных і дробных. Дзень пры дні сядзелі мы над тымі мапамі, вышукаючы Лайлонію, а як не знаходзілі, то ішлі ў горад па новыя. Нарэшце гэтулькі назбіралася ў нашай кватэры розных атласаў, глобусаў і мап, што не стала дзе й павярнуцца. Кватэра ў нас была ёмкая, але маленечкая, і ўжо папросту не змяшчала ўсіх выданняў і глобусаў. Каб вызваліць месца для новых мап, мы пачалі выносіць мэблю: гэтак нам далегла вызначыць, дзе ж усё-ткі знаходзіцца Лайлонія. Урэшце ў кватэры толькі і засталося што мап ды глобусаў, між якіх ледзь уплішчваліся мы з братам; пілі мы тады і розныя пігулкі, каб пахудзець і займаць крыху менш месца — абы паболей было на мапы. Змарнелі мы страшна, і елі штораз ўсё меней ды меней, бо, апроч таго, што трэба было вызваляць месца для мап, у нас ужо папросту не было на што купіць ежы: усе нашыя грошы ішлі на геаграфічныя даведнікі, глобусы і мапы. Напраўду, цяжкая гэта была праца, і заняла ў нас шмат гадоў. Нічога іншага мы не рабілі, адно шукалі Лайлонію. 

Мінула колькі гадоў, ужо мы абодва згрыбелі й ссівелі блізу ўшчэнт, як шчаслівы выпадак   вырашыў нібыта нарэшце аддзячыць за нашыя высілкі. На адной з шмат тысячаў мап мы адшукалі назву: ЛАЙЛОНІЯ. Як пайшлі мы ў танцы, як усчалі скакаць ды галёкаць, ажно выляцелі пасля на вуліцу ды з’елі ў бліжэйшай кавярні па печыве з гарбатай. Доўга абмяркоўвалі мы свой поспех, і дужа задаволеныя вярнуліся дадому, каб удакладніць нашае адкрыццё. І тут зноў нас напаткала страшэннае няшчасце. Відаць па ўсім, пакуль мы танчылі й скакалі, мы гэтак параскідалі нашыя кніжкі і паперы, гэтак яны папамяшаліся, што, нягледзячы на шматлікія высілкі, мапы, на якой была пазначана Лайлонія, мы знайсці ўжо не маглі. Днямі й тыднямі мы абшуквалі ўсю кватэру, ператрасалі кожную паперчыну — дарма. Мапа як скрозь зямлю правалілася. Магу вас запэўніць, што мы нічога не абмінулі, і пошукі праводзілі з усёй магчымай пільнасцю. І ўсё адно, другі раз адшукаць нашае мапы нам ужо не ўдалося. 

Выдавала на тое, што мэты нам было не дайсці, мы стаміліся і ўпалі ў роспач. Брат стаў сівы як голуб, а я і злысеў амаль дазвання. Не маючы ніякіх сіл на далейшыя пошукі, мы адно дакаралі лёс за яго ашуканства. І хоць якой надзеі адшукаць Лайлонію ў нас ужо амаль не засталося, як на паратунак прыспела новае здарэнне.  

Неяк ранкам ля дзвярэй нашай кватэры з’явіўся паштар і падаў нам невялічкую пасылку. Мы прынялі пакунак і, ледзь толькі паштар пайшоў, адразу ўтаропіліся ў каперту, шукаючы адпраўніка. Уявіце нашае здзіўленне, калі на паштовым штэмпелі мы выразна прачыталі: ЛАЙЛОНІЯ. Ажно нам мову заняло. З хвіліну стаялі мы аслупянеўшы, як раптам мой брат, чалавек дужа кемлівы, усклікнуў: «Давай па паштара, хутка! Калі прынёс пасылку, то мае ведаць, дзе Лайлонія!» Штодуху пабеглі мы за паштаром і схапілі яго яшчэ на сходах. Бедачына пэўна падумаў, што тут яго зараз і наб’юць, гэтак мы на яго наляцелі. Але мы яму ўсё  хутка патлумачылі. 

— На жаль, панове, — сказаў паштар, — дзе знаходзіцца Лайлонія я не ведаю. Я толькі разношу пасылкі, дык і знаюся на пары вуліц, а больш то не. Толькі калі начальнік пошты, можа ён і ведае. 

— Дакладна! — усклікнуў мой брат. — Хадзем да начальніка пошты!

Да начальніка пошты мы трапілі без аніякіх цяжкасцей. Прыняў ён нас вельмі міла і прыязна, але на нашае пытанне адно бездапаможна раскінуў рукі. 

— Даруйце, панове, абсалютна без паняцця, дзе знаходзіцца Лайлонія. Я ведаю толькі план свайго раёну. Але я вам вось што скажу. Схадзіце да Яшчэ Большага Начальніка пошты, ён адказвае за замежныя перасылкі, ён мае ведаць.  

Тады мы пайшлі да Яшчэ Большага Начальніка. Тут у нас ужо ўсё так спрытна не атрымалася, бо Яшчэ Большы Начальнік меў вельмі многа працы, быў дужа заняты і не змог нас прыняць. Доўга прыйшлося нам хадайнічаць, забягаць і прасіць, тэлефанаваць, хадзіць па розныя пропускі і падаваць заявы. Усё гэта цягнулася шмат тыдняў, але мы нарэшце дабіліся свайго. Яшчэ Большы Начальнік згадзіўся нас прыняць. Сустрэчу ён прызначыў, а пятай раніцы, бо быў вельмі заняты. Баючыся праспаць (а будзіка ў нас не было — яго мы таксама прадалі, каб купіць мапы), мы з братам не спалі цэлую ноч і пайшлі ў адміністрацыю вельмі стомленыя ды нявыспаныя. Але нягледзячы на гэта, нашыя сэрцы поўніліся радасцю і надзеяй, бо цяпер мы ўжо напэўна ведалі, што хутка нашыя пакуты скончацца.  

Яшчэ Большы Начальнік таксама быў вельмі мілы і прыязны, пачаставаў нас гарбатай і пернікам, а пытанне выслухаў цярпліва. Потым паківаў галавой.

— Ах, панове мае, — сказаў ён. Я вас вельмі добра разумею, але, бачыце, у мяне столькі спраў, што я папросту не магу ўсё памятаць. На свеце столькі краін, усіх і не запомніш. Я, на жаль, не знаю, дзе знаходзіцца Лайлонія.

Я ўжо зноў было ўпаў у роспач, як раптам мой брат, чалавек напраўду разумны, усклікнуў: 

— Пане Яшчэ Большы Начальніку, але ж тады мае знаць хтось з падначаленых пана, у іх мусіць справаў паменей, бо кожны адказны толькі за пэўныя краіны. 

— І праўда, — сказаў Яшчэ Большы Начальнік. — Зараз набяру сваіх чатырох намеснікаў, запытаемся, у чыім ведамстве ваша  Лайлонія. 

Потым ён зняў слухаўку і сказаў: «Злучыце мяне, калі ласка, з кіраўніком у справах Поўдня». Калі яго злучылі, ён запытаў: “Пане кіраўніку, падкажыце, ці ёсць на Поўдні дзяржава Лайлонія?” 

“Не, катэгарычна, — адказаў кіраўнік. — Гэта напэўна недзе ў іншым месцы”.

Праз хвіліну тое ж самае нам сказаў кіраўнік у справах Поўначы, а за ім і кіраўнік у справах Усходу. У той момант мы былі пэўныя, што ўжо кіраўнік у справах Захаду дакладна ведае нешта пра Лайлонію, бо недзе ж яна мусіць быць. Але на пытанне Яшчэ Большага Начальніка кіраўнік па справах Захаду адказаў: “Не, Лайлоніі на Захадзе няма, катэгарычна. Гэта напэўна недзе ў іншым месцы.” 

Яшчэ Большы Начальнік раскінуў рукі. “На жаль. Бачыце, панове, ніводны з маіх кіраўнікоў нічога пра Лайлонію не ведае”.

“Але мы вось толькі атрымалі адтуль пасылку, — сказаў я (бо я, хоць і не такі разумны, як брат, але ўсё ж крышачку разумны). — То мусіў жа хтосьці яе прывезці, значыць хтосьці мусіць ведаць, дзе знаходзіцца Лайлонія”.

“Вельмі верагодна, — адказаў Яшчэ Большы Начальнік, — вельмі верагодна, што хтосьці сапраўды ведае. Але я таго кагосьці не знаю.”

Надта мы тады засмуціліся, але брат паспрабаваў ухапіцца за яшчэ адну магчымасць. 

— Пане Яшчэ Большы Начальніку, — сказаў ён, — а можа ёсць яшчэ Самы Найбольшы Начальнік, той, які ўсё ведае?

— Самы Найбольшы Начальнік, — сказаў Яшчэ Большы Начальнік, — то можа і ведае, дзе знаходзіцца Лайлонія, але ён, на жаль, з’ехаў.

— А калі ён вернецца, Самы Найбольшы Начальнік?

— Самы Найбольшы Начальнік ужо ніколі не вернецца, — панура адказаў Яшчэ Больш Начальнік. — Ён з’ехаў назаўжды. 

— І што, няўжо тады зусім ніяк не парадзіць? — роспачна запыталіся мы. — Няўжо ніхто, абсалютна ніхто, не ведае, дзе ляжыць Лайлонія?

— Нічым, панства, вам дапамагчы не магу, — сказаў Яшчэ Большы Начальнік і падаў знак, што аўдыенцыя скончана. 

Мы выйшлі ўсе заплаканыя і не мелі нават чым павыціраць насы, бо ўсе насоўкі, якія былі ў хаце, мы ўжо даўно павыкідалі, каб вызваліць месца для глобусаў і мап. 

Аціраючы слёзы рукавамі, мы пакрочылі дадому і ўжо амаль дайшлі да дзвярэй, як раптам мой брат спыніўся. 

— Чуеш, Яшчэ Большы Начальнік жа патэлефанаваў чатыром кіраўнікам, так? А можа ў яго іх пяць і ён проста на аднаго забыўся?

— Ён званіў галоўным над Поўднем, Поўначчу, Усходам і Захадам, — адказаў я. — Ці ты думаеш, што ёсць яшчэ нейкія бакі свету?

— Не ведаю, — адказаў брат. — Не ведаю, не выключана, што ёсць пяць бакоў свету ці больш. 

Трэба было вяртацца да Яшчэ Большага Начальніка і яшчэ раз усё удакладніць.

У нашых сэрцах ізноў засвяцілася слабенькая надзея. Мы хутка пабеглі назад у адміністрацыю, але высветлілася, што Яшчэ Большы Начальнік заняты і не можа нас прыняць. Што зробіш, прыйшлося нам нанова дабівацца аўдыенцыі. Цягнулася гэта вельмі доўга: зноў заявы, званкі, пропускі, хадайніцтвы. Але гэтым разам нічога ў нас не атрымалася. Яшчэ Большы Начальнік паведаміў, што мае вельмі многа працы, што ужо аднойчы нас прыняў і зрабіў, што змог, а больш не можа. 

Цяпер ужо сапраўды ніякага выйсця не было. Усе дарогі былі закрытыя, усе сродкі выпрабаваныя. Мы нават не захацелі нічога больш шукаць у мапах, адно сядзелі дома і ціхенька плакалі. 

Цяпер мы ўжо вельмі старыя. Мы ўжо, напэўна, ніколі не даведаемся, дзе ляжыць Лайлонія, і ніколі яе не пабачым. Але можа камусьці з вас пашчасціць, можа хтосьці патрапіць наведаць Лайлонію. Як будзеце ў той старане, паднясіце, калі ласка, ад нашага імені каралеве Лайлоніі кветку настурцыі і распавядзіце ёй, як моцна нам хацелася прыехаць і як у нас нічога не атрымалася. 

А, я зусім забыўся расказаць, што было ў той пасылцы. Канешне, мы яе адразу распакавалі. Пасылка змяшчала караценькі лісцік, у якім пэўны грамадзянін Лайлоніі па прозвішчы Ібі Уру паведамляў, што даведаўся, як мы цікавімся Лайлоніяй, і з гэтай нагоды дасылае нам зборнік кароткіх апавяданняў, старых і новых, найбольш вядомых у гэтай краіне. Зборнік быў далучаны да ліста. На жаль, наш карэспандэнт не пазначыў, дзе знаходзіцца Лайлонія, ці хаця б бліжэйшы адрас, таму адказаць мы яму не змаглі. У нас застаўся толькі гэты зборнік апавяданняў, які мы хочам паказаць усім, каб усе маглі даведацца хоць нештачка пра Лайлонію, краіну, якую нам не ўдалося знайсці на мапе.